Eerste hulp bij burgerschap

De nieuwe kerndoelen burgerschap – wat betekent dit voor jouw school?

Op 1 september 2025 zijn de definitieve conceptkerndoelen burgerschap gepubliceerd. Daarmee is een belangrijke stap gezet richting een eigentijds curriculum waarin burgerschap een vaste plek krijgt in het onderwijs.

Toch leven er op veel scholen nog vragen. Moeten we er nu al iets mee? Wat betekent dit voor onze lessen? En wanneer wordt het verplicht? Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen, zodat je weet waar je nu staat.

1. Wat kan/moet ik nu al doen?

De invoering van de nieuwe kerndoelen komt eraan, dus dit is hét moment om stappen te zetten. Wat kan je nu al doen?

Lees de nieuwe conceptkerndoelen en bespreek ze met je team.
Vergelijk ze met jullie huidige aanpak: waar is overlap, waar liggen kansen? Wat moet ik doen om tegemoet te komen aan de kerndoelen?
Kies een praktisch startpunt; zoals een proefabonnement op een nieuwe methode of programma; veel aanbieders bieden hun lesmateriaal tijdelijk gratis ter inzage aan, uiteraard doen we dit ook bij Dunk!
Maak leren zichtbaar met portfolio’s of voorbeeldopdrachten.
Gebruik de overgangsperiode om te onderzoeken en samen te leren wat het beste bij jouw school past.

Zo benut je de komende jaren goed en werk je stap voor stap toe naar het moment dat de nieuwe kerndoelen verplicht worden.

2. Moet burgerschap een apart vak zijn?

Nee, dat hoeft niet. Scholen zijn vrij om zelf te bepalen hoe ze hun burgerschapsonderwijs vormgeven. Je kunt er als school voor kiezen om burgerschap te integreren in bestaande vakken.

Toch is er veel voor te zeggen om burgerschap als apart vak of leerdomein te benaderen. Door burgerschap een duidelijke plek te geven in het curriculum:

kun je doelgericht en planmatig werken aan kennis, vaardigheden en ervaringen die bij burgerschap horen;
zorg je voor samenhang tussen de verschillende waarden, zoals vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit;
en is voor de Inspectie van het Onderwijs beter zichtbaar hoe je invulling geeft aan de wettelijke verplichting rond burgerschapsonderwijs.

Bovendien maakt een vaste plek in het curriculum het makkelijker om structureel tijd vrij te maken, leerdoelen te volgen en de ontwikkeling van leerlingen te volgen en te borgen.

Kortom: het is niet verplicht om burgerschap als apart vak aan te bieden, maar het kan wel helpen om overzicht, samenhang en structuur te creëren en om duidelijk te laten zien wat je als school doet.

3. Wat als we nu nog niet aan alle doelen voldoen?

De Inspectie zal straks nadrukkelijker kijken of scholen met de nieuwe kerndoelen aan de slag zijn. De nadruk ligt daarbij niet op straf, maar op verbetering.

Als blijkt dat er onderdelen ontbreken, krijgt de school de kans om die binnen een redelijke termijn te herstellen. Alleen als er dan geen vooruitgang is, kunnen er strengere maatregelen volgen.

De nieuwe kerndoelen zijn juist bedoeld om verwachtingen duidelijker en realistischer te maken. Minder losse onderdelen, meer samenhang en meer ruimte om eigen keuzes te maken in hoe je de doelen bereikt.

4. Hoe maken we als school burgerschap meetbaar?

De kerndoelen zijn bewust minder toetsgericht geformuleerd. Ze beschrijven wat leerlingen moeten weten, kunnen en ervaren, maar scholen mogen zelf bepalen hoe ze dit zichtbaar maken.

Een leerlingenportfolio is hierbij een waardevol hulpmiddel. Leerlingen kunnen daarin hun werk, reflecties en producten verzamelen. Zo kun je goed laten zien wat zij leren over burgerschap, zonder extra toetsen of cijfers.

Binnen Dunk gebruiken we het portfolio om leeropbrengsten rond burgerschap inzichtelijk te maken, op een manier die past bij de praktijk van de school.

5. Hoe gaat het nu verder?

Na de publicatie van de nieuwe kerndoelen op 1 september 2025 start het ministerie van OCW met het vastleggen daarvan in wet- en regelgeving. De verwachting is dat dit proces rond schooljaar 2027–2028 wordt afgerond.

Daarna hebben scholen tot augustus 2031 de tijd om de kerndoelen volledig in te voeren. De komende jaren zijn bedoeld om gericht voor te bereiden, te oefenen en te versterken. De Inspectie houdt hier, zoals gezegd, nu al toezicht op en kan verbeteropdrachten geven. Het is dus belangrijk om tijdig in actie te komen.

Scholen die nu al experimenteren, lopen voorop en doen waardevolle ervaring op die hen straks een voorsprong geeft bij de invoering.